MNREGA Fake Job Cards

ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਦੇ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸਾਧਵੀ ਨਿਰੰਜਨ ਜੋਤੀ ਨੇ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 2022-23 ਵਿੱਚ 7,43,457 ਜਾਅਲੀ ਜੌਬ ਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2021-22 ਵਿੱਚ 3,06,944 ਜਾਅਲੀ ਜੌਬ ਕਾਰਡ ਮਿਟਾਏ ਗਏ ਸਨ।  ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਰਜ਼ੀ ਜੌਬ ਕਾਰਡ ਮਿਟਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 2021-23 ‘ਚ 67,937 ਫਰਜ਼ੀ ਜੌਬ ਕਾਰਡ ਹਟਾਏ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2022-23 ‘ਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ 2,96,464 ਹੋ ਗਈ। ਫਰਜ਼ੀ ਜੌਬ ਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਰਿਹਾ। ਇੱਥੇ 2021-22 ਵਿੱਚ 50,817 ਜੌਬ ਕਾਰਡ ਅਤੇ 2022-23 ਵਿੱਚ 1,14,333 ਜੌਬ ਕਾਰਡ ਹਟਾਏ ਗਏ।

ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ‘ਚ ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ‘ਚ 27,859 ਫਰਜ਼ੀ ਜੌਬ ਕਾਰਡ ਹਟਾਏ ਗਏ, ਜਦਕਿ 2021-22 ‘ਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 95,209 ਸੀ। ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਅੰਕੜੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 27,062 ਅਤੇ 80,203 ਸਨ। ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, 2022-23 ਵਿੱਚ 70,673 ਜੌਬ ਕਾਰਡ ਮਿਟਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 23,528।  ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 2021-22 ਵਿੱਚ ਹਟਾਏ ਗਏ ਫਰਜ਼ੀ ਜੌਬ ਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1,833 ਸੀ, ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਧ ਕੇ 46,662 ਹੋ ਗਈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ 2022-23 ਵਿੱਚ 45,646 ਅਤੇ 2021-22 ਵਿੱਚ 14,782 ਫਰਜ਼ੀ ਜੌਬ ਕਾਰਡ ਹਟਾਏ ਗਏ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 2022-23 ਵਿੱਚ 5,263 ਅਤੇ 2021-22 ਵਿੱਚ 388 ਸੀ।

ਨਿਰੰਜਨ ਜੋਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੌਬ ਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 25 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਜਾਅਲੀ ਜੌਬ ਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਡੇਟਾਬੇਸ ਦੀ ਡੁਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਲਈ ਆਧਾਰ ਸੀਡਿੰਗ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।” ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 2022-23 ਵਿੱਚ 6,47,8345 ਨਵੇਂ ਜੌਬ ਕਾਰਡ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ 2021-22 ਵਿੱਚ 1,20,63,967 ਨਵੇਂ ਜੌਬ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ 2020-21 ਵਿੱਚ 1,91,05,369 ਨਵੇਂ ਜੌਬ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਜੌਬ ਕਾਰਡ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਜਾਂ ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਪੰਚਾਇਤੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੌਬ ਕਾਰਡ ਡਿਲੀਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।