ਕਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸਿਰਫ ਡਾਇਟ ਨੂੰ ਹੀ ਠੀਕ ਕਰ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੌਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੂਰਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪੌਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ-12 ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਟਾਮਿਨ ਲਾਲ ਖੂਨ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਥਕਾਵਟ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਝਣਝਣਾਹਟ ਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ-12 ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਖਤਰਾ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਜਾਂ ਵੀਗਨ ਡਾਇਟ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ-12 ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਲਾਲ ਖੂਨ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਤੇ ਡੀਐੱਨਏ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਤੰਤ੍ਰਿਕਾ ਤੰਤਰ ਯਾਨੀ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਿਹਤਮੰਦ ਲਾਲ ਖੂਨ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੇਗਾਲੋਬਲਾਸਟਿਕ ਐਨੀਮੀਅਨ ਨਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ-12 ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥਕਾਵਟ-ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਸਾਹ ਫੁੱਲਣ ਜਾਂ ਚੱਕਰ ਆਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜੀਭ ਵਿਚ ਦਰਦ, ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਸੁੰਨਪਣ, ਝਣਝਣਾਹਟ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਸਮੇਂ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਵੀ ਦਿੱਕਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਕਿਉਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ-12 ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੋਂ ਪਸ਼ੂ ਆਧਾਰਿਤ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਪਨੀਰ ਤੇ ਆਂਡੇ ਨਾਲ ਵਿਟਾਮਿਨ-ਬੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਫੂਡਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਸਾਹਾਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ-12 ਦੇ ਖਾਧ ਸਰੋਤ ਘੱਟ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦਾ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵੀ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਪੇਠ ਜਾਂ ਅੰਤੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਤੇ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਬੀ-12 ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਕਾਨਰ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਝਣਝਣਾਹਟ ਜਾਂ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਚ ਕਰਾ ਲਓ। ਜੇਕਰ ਕਮੀ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਬੀ-12 ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਤੇ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਸਰੀਰ ਵਿਟਾਮਿਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਪਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਇਲਾਜ ਦੇ ਦੂਜੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਿਨਾਂ ਜਾਂਚ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਲੈਣਾ ਕਈ ਵਾਰ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
